Біз жайындағы айдар

Біз - Қазақстан Жастар ақпараттық қызметінің командасымыз (ҚЖАҚ). Ең алғаш рет 1998 жылы – біз 1999 жылғы президент сайлауын бақылау және дауыс беру процесіне жастарды тарту үшін жиналған болатынбыз, содан кейін оны жүйелі түрде құруды ұйғардық. Содан бері команданың 10 ұрпағы мен ҚЖАҚ-тың 5 басшысы ауысты, алайда сайлау процесін бақылау технологиясы мен жастарды елді басқару процестеріне қатысуға үйрету әдістемесі сақталып келеді. Сіз біздің 1999 жылдан бері әрбір сайлау сайын жұмыс істеп келе жатқан «Жас сайлаушылар лигасы» (ЖСЛ) жобамыздың веб-сайтындасыз. Бұл жерде біз жастарғы электоралдық сауаттылықты, сайлау барысын байқауды үйретеміз, сондай-ақ дауыс беру процесінде жастардың құқықтарын қорғаймыз. «Жас сайлаушылар лигасы» барлық саяси күштерден, партиялар мен кандидаттардан бірдей алшақтықта және заңдылықтың сақталуын, сайлаудың адал және әділ өтуін қолдайды.
Сонымен қатар біз:
  • Жастарға өздерінің әлеуметтік жобаларын құруды үйретеміз
  • Адам құқықтарын және адам құқықтарын қорғау жолындағы кампанияларды іске қосуды үйретеміз
  • Саясат, жауапты бизнес, медиа технологиялар саласында білім береміз
  • Гранттар мен мини-стипендияларды ойнаймыз
  • Жастар топтарын дүниежүзі бойынша халықаралық іс-шараларға жібереміз
  • Қазақстан түкпір-түкпіріндегі қоғамдық ұйымдардағы бос орындар картасын жүргіземіз
  • Жастар саясатына арналған мемлекеттік бюджетті зерттейміз, жеңілдіктер картасын жасаймыз
  • Жастар жайында жүйелі түрде екі тілде жазып отырамыз, көшбасшылардан сұхбат аламыз
Басқа жобалар:
Қысқасын айтқанда, бізбен зеріге қоймайсың 😊

- Ал сіздерге бақылаушы болып тіркеліп, содан кейін ҚЖАҚ-да қалуға болады ма?

- Әрине, бәрі де солай жасайды!


Мен сізге!







Елді басқаруға қалай қатысуға болады?
Басқару құралдары Саяси құқықтар: сайлау және референдум, сөз бостандығы, бейбіт жиналыстар мен бірлестіктер бостандығы, мемлекеттік қызметке теңдей қол жетімділік болып табылады. Сонымен қатар - бұл азаматтық қатысудың бірқатар нысандары: петициялар құру, қоғамдық тыңдаулар, өтініштер мен шағымдар, азаматтық форумдар мен бастамалар.
Ең бастысы – сайлау.
Сайлау арқылы елді басқарудың екі нұсқасы бар:

  • Өз бетінше басқару
    Мәжіліс , Мәслихат депутаттығына немесе Президент лауазымына дауысқа түсу, содан кейін көп және адал жұмыс істеу.
  • Өкілдер арқылы басқару
    Мәжілістің, Мәслихаттардың депутаттарын немесе Ел президентін таңдау, содан кейін олардың жұмысын бақылау.

Жас сайлаушылар лигасы елді өкілдер арқылы басқаруды үйретеді.


Не істеу керек?

  1. Сайлау тұжырымдамасын, саяси құқықтар мен Қазақстандағы сайлау туралы заңды зерделеп шық
  2. Өз бетіңмен шешім қабылда: сен дауыс бересің бе, әлде жоқ па және неліктен
  3. Жас сайлаушылар лигасының бақылаушысы болып тіркел, оқытудан өт
  4. Сайлау күні өзіңнің сайлау құқығыңды (дауыс беру немесе дауыс бермеу) іске асыр
  5. Сайлау барысын бақыла және Заңда айтылғандай, қазақстандықтардың құқықтары мен дауыстарын қорға


Сайлау Қазақстанның Конституциясымен, "Сайлау туралы" заңмен, сондай-ақ халықаралық стандарттармен реттеледі. Егер сайлау соларға сәйкес өтетін болса – біздің қажеттіліктеріміз тыңдар құлаққа жетеді, ал мәселелер жаңа саяси бағдарламалармен шешілетін болады. Егер олай болмаса - ел сыбайлас жемқорлық пен авторитаризмге душар болады. Басым көпшілігі сайлауды елемейді және "Мен үшін ендігі бәрін де шешіп қойған" деп ойлайды, сол арқылы бүкіл қоғамның елді басқару функциясын өз қолына алуына кедергі келтіреді. Сайлау кезінде бей-жай қалмай, белсенді позицияда болу маңызды.



Қандай сценарийлер бар?

Біз бұл мысалдарды қандай да бір ұстанымды ұстанатын нақтылы бір қазақстандық ұйымдарға сілтемелермен толықтырып отыратын боламыз.


Бақылау

Бақылау - сайлауды тәуелсіз мониторингтеу.

Артықшылықтары:
сайлау процесінің ашықтығын арттыру, қоғамның назарын бұзушылықтар мен алаяқтыққа аудару, сондай-ақ заңды өзгертуді талап ету мүмкіндігі.

Кемшіліктері:
авторитарлық мемлекет жағдайындағы дауыс берудің жалпы нәтижелеріне шектеулі әсер ету, ОСК қорытынды есебін тексеру мүмкін еместігі.

Жақтаушылар:
Қазақстанның жастар ақпараттық қызметі, «Еркіндік қанаты», Қазақстанда парламентаризмді дамыту қоры, «ЭХО» қоғамдық бірлестігі, HAQ қозғалысы, құқық қорғаушы Бақытжан Төреғожина, тәуелсіз бақылаушы Фатима Джандосова, журналист және Baqylau жобасының қосымша негізін қалаушы Бэлла Орынбетова, Zertteu Research Institute қоғамдық қорының сарапшысы және Baqylau жобаның қосымша негізін қалаушы Ғалымжан Оразымбет.


Зауреш Батталова
Бақылаушылардың есептері жақсы материал болады, оның негізінде болашақта заңнамаға өзгерістер енгізу туралы айта аламыз.
Бойкот

Бойкот – әрқайсысы дауыс беруден бас тартатын, сайлаушылардың маңызды тобының саяси наразылық нысаны.

Артықшылықтары:
көрінеу әділетсіз сайлауға қатыспау.

Кемшіліктері:
дауыс беру нәтижесіне әсер ете алмау.

Жақтаушылар:
Oyan Qazaqstan, Демократиялық партия құру тобы және оның негізін қалаушы Жанболат Мамай, журналист Инга Иманбай.


Инга Иманбай
Біздің ұстанымымыз-таңдаусыз сайлау болмауы тиіс. Біздің түсінуімізше, белсенді бойкот-бұл әділетсіз сайлауға қарсы митингілер мен наразылықтар.
Нагашыбек Бекдаир, Oyan, Qazaqstan
Біздің талап - азаматтардың мемлекет істерін басқаруға құқықтары шектелмеген ашық саяси өріс. Біздің таңдауымыз – демократиялық институттар құру.
Жетік дауыс беру

Жетік дауыс беру – бұл сайлаушы баламалы кандидаттардың ең мықтысына-жетекші саясаткермен немесе партиямен бәсекелесе алатын адамға дауыс беретін дауыс беру әдісі.

Артықшылықтары:
билеуші партияның позициясын әлсіретіп, күштердің әдеттегі таралуын өзгерту мүмкіндігі.

Кемшіліктері:
дауыс беру таңдаулы кандидат үшін емес, дәстүрлі көшбасшымен бәсекелесуге қабілетті; мәжбүрлі шар.

Жақтаушылар:
Шындык-Честность» қазақстандық қозғалыс көшбасшысы Ермек Нарымбай, «Требуем реформу МВД» қозғалыс белсендісі Асет Наурызбаев, саясаткер Виктор Ковтуновский.


Виктор Ковтуновский
«Жетік дауыс беру» – бұл нақты таңдау, тіпті «барлығы қарсы» бағаны жоқ шарттарда саяси үрдіске ықпал етудің жалғыз мүмкін жолы.




Мен сізге!